رئیس رویداد استارتاپی لیدکوتک

جناب آقای دکتر مهدی اسلام پناه رئیس رویداد طی مصاحبه‌ای با رادیو اقتصاد به بررسی تعریف شرکت های دانش بنیان و اهداف آن، مزایای شرکتهای دانش بنیان و تفاوت آنها با استارت آپ و معضلات شرکت های دانش بنیان پرداختند.

بنا بر گزارش روابط عمومی رویداد استارتاپی لیدکو؛ جناب آقای دکتر مهدی اسلام پناه رئیس رویداد طی مصاحبه‌ای با رادیو اقتصاد مورخ ۱۲ خرداد ۱۳۹۷ به بررسی تعریف شرکت های دانش بنیان و اهداف آن، مزایای شرکتهای دانش بنیان و تفاوت آنها با استارت آپ و معضلات شرکت های دانش بنیان.

دکتر مهدی اسلام پناه در ابتدا با بررسی تعریف شرکت های دانش بنیان و اهداف آن فزودند: «شركتها و مؤسسات دانش‌بنیان»، شركت يا موسسه¬ی خصوصي و يا تعاوني است كه به منظور هم‌افزايي علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش‌محور، تحقق اهداف علمي و اقتصادی (شامل گسترش و كاربرد اختراع و نوآوري) و تجاري¬سازي نتايج تحقيق و توسعه (شامل طراحي و توليد كالا و خدمات) در حوزه فناوري¬هاي برتر و باارزش افزوده¬ی فراوان به ويژه در توليد نرم‌افزارهای مربوط تشکیل می‌شود.

اهداف شرکتهای دانش بنیان:

• جذب و تبدیل ایده‌ها به محصول و مشاغل پایدار.

• هم‌افزایی علم و ثروت (تجاری‌سازی علم و دانش).

• تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی و تحقیقاتی.

• توانمندسازی دانش‌آموختگان به منظور ورود به فضای کسب‌وکار.

• حمایت، هدایت و سمت‌دهی در جهت نوآوری‌ها و تولید فناوری‌های برتر.

• ایجاد زمینه برای به‌کارگیری هرچه بیشتر توانمندی‌های دانشگاه‌ها و واحدهای پژوهشی در جامعه.

• ترغیب متخصصین، نوآوران، مخترعان، اعضای هیات‌علمی دانشگاه‌ها و واحدهای پژوهشی برای فعالیت‌های بیشتر در رفع نیازهای جامعه برای ترویج فرهنگ تجاری‌سازی در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی.

• تشویق بنگاه‌های اقتصادی و دستگاه‌های اجرایی به بهره‌گیری از یافته‌های پژوهشی و فناوری‌های شکل یافته در مراکز پژوهشی.

• ارتقای فرهنگ عمومی کارآفرینی.

دکتر اسلام پناه در خصوص مزایای شرکتهای دانش بنیان و تفاوت آنها با استارت آپ افزودند: همان طور که پیش از این گفته شد، اغلب توسط متخصصان و اندیشمندان و جامعه دانشگاهی به وجود آمده و تشکیل می‌شود تا با توسل به دانش ایشان مرزهای تولید و فن‌آوری و ارائه خدمات تخصصی را به پیش برانند؛ با عنایت به همین مقدمه، ارائه مزایا و خدمات خاصی از سوی حاکمیت به این دست از کسب و کارها خالی از اهمیت نخواهد بود

از همین رو به موجب قوانین و مقررات گوناگون دولت برخی اقدامات و مزایای حمایتی را برای این گروه در نظر گرفته و ارائه داده است و ما نیز مجموعه‌ای از این مزایا را به صورت فهرست‌وار در اختیار مخاطبان مان قرار می‌دهیم.

می‌توان در یک دسته بندی کلی، مزایای شرکت دانش بنیان را به شکل زیر تقسیم بندی کرد:

۱- تسهیلات نظام وظیفه تخصصی

۲- ارائه مجوزهای استقرار و بهره برداری

۳- حمایت از صادرات

۴- معافیت‌های مالیاتی

۵- دوره‌های آموزشی

در ادامه ایشان خاطر نشان کردند: نقاط تمایز شرکت دانش بنیان و استارت آپ ها را می توان در موارد زیر خلاصه نمود:

• میزان سرمایه اولیه لازم: میزان سرمایه گذاری در شرکت های دانش بنیان بسته به نوع فعالیت متغیر است. این میزان هم می تواند خیلی کم باشد و هم به نسبت زیاد!!! اما شرکت های استارت آپی معمولاً سرمایه اولیه خیلی کمی دارند.

• مبنای شکل گیری: شرکت های دانش بنیان بر اساس فعالیت برخاسته از دانش و تولید فناوری ایجاد می شوند. (knowledge based) ولی شرکت های استارت آپی (Start up) پاسخی است خلاقانه به یک نیاز موجود و یا تعریف یک نیاز و پاسخ به آن است.

• تولید/خدمات: شرکت های دانش بنیان عموماً تولید کننده هستند و شرکت های استارت آپی، خدمات ارائه می دهند.

• دانش محوری: شرکت دانش بنیان مبتنی بر دانش و استفاده از فناوری های جدید است و شرکت استارت آپ، می تواند دانش محور باشد ولی الزاماً اینگونه نیست.

• اولویت در هدف و خروجی سیستم: شرکت دانش بنیان تبدیل دانش نظری به فناوری کاربردی است و شرکت استارت آپ یک کسب و کار پایدار با رشد بالاست.

• حامی مالی: نهادهای حکومتی و شرکت های بزرگ فعال در حوزه فعالیت شرکت دانش بنیان، از فعالیت های شرکت های دانش بنیان حمایت می کنند و شرکت های سرمایه گذاری از استارت آپ ها حمایت می کنند.

• نهاد حمایت کننده: مراکز نوآوری(Innovation Center) از شرکت های دانش بنیان و شتاب دهنده ها(accelerator) از استارت آپ ها حمایت می کنند.

دکتر مهدی اسلام پناه در انتها به چالش‌ها و شرکت های دانش بنیان پرداختند و افزودند:شرکت‌های دانش بنیان با وجود گفته‌های مسئولین دولتی مبنی بر حمایت از آنها کماکان با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستند که مانع از رشد و شکوفایی آنها می‌شود. این شرکت‌ها که عموما کارکنانی نخبه و ایده‌هایی خلاقانه دارند مانند استارتاپ ها به تازگی بیشتر از قبل فعالیت می‌کنند و مردم با آنها آشنا شده‌اند. درباره مشکلات استارتاپ‌ها تاکنون صحبت‌های زیادی در رسانه‌ها زده شده ولی درباره چالش‌های شرکت‌های دانش بنیان باید گفت که این شرکت در حال حاضر جهت دستیابی موفق به چشم اندازها پیش رو با مشگلاتی روبرو هستند که از جمله آن می توان:

۱) حمایت مناسب دولت و پرداخت تسهیلات: این بخش اقتصادی مهم‌ترین و اثرگذارترین عامل را حمایت‌های مادی و معنوی دولت می‌دانند. در این راستا با راه‌اندازی صندوق نوآوری و شکوفایی، ارائه تسهیلات به شرکت‌ های دانش ‌بنیان به‌صورت ویژه دنبال می‌شود. از دیگر حمایت‌ها در این زمینه معافیت‌های مالیاتی و گمرکی برای شرکت ‌های دانش ‌بنیان است.

۲) فروش محصولات و خدمات دانش ‌بنیان: نوع محصولات دانش‌ بنیان و طولانی‌بودن فرآیند به‌ نتیجه رساندن ایده‌ها، دغدغه‌ای است که بسیاری از شرکت‌ها برای ساخت محصولات داخلی با آن مواجه هستند. در این میان عدم‌دسترسی به بازارهای جهانی و نبود بازار مناسب داخلی برای محصولات شرکت‌ های دانش ‌بنیان، در کنار نبود دانش کافی در علم و تجارت و بازاریابی در بین این شرکت‌ها از جمله چالش‌هایی است که در برابر رشد و توسعه‌ی شرکت ‌های دانش ‌بنیان قرار دارد.

۳) تأمین سرمایه‌ی مورد نیاز: تعداد زیاد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از یک‌سو و ماهیت شرکت‌ های دانش ‌بنیان و حمایت‌های صورت گرفته، باعث احداث این شرکت‌ها از سوی جوانان جویای کار شده است. باید به این نکته توجه داشت که این قشر از کارآفرینان معمولاً با مشکل سرمایه و نقدینگی مواجه هستند. از طرف دیگر، پس از اجرای موفقیت‌آمیز برجام و حتی پیش از آن، هیأت‌های ارشد تجاری و اقتصادی کشورهای خارجی روانه‌ی ایران شدند تا بتوانند پس از رفع تحریم‌های اقتصادی و بانکی، سرمایه‌گذاری‌هایی را در ساختار اقتصادی کشور مشتمل بر بخش‌های جذاب سرمایه‌گذاری مانند انرژی، حمل ‌و نقل و… انجام دهند. با شکل‌گیری و تبلوراقتصاد دانش‌ بنیان در کشور روند برنامه‌ریزی مطلوب جهت جذب و هدایت سرمایه‌گذارهای خارجی را تسهیل کرده و از طرف دیگر مشکلات نقدینگی و نبود سرمایه‌گذار در این بخش را تا حدودی کاهش داده است.

علاوه بر سه عامل مطرح شده به‌عنوان شرایط رشد طرح‌های شرکت ‌های دانش‌ بنیان، در مسیر رشد و توسعه‌ی این شرکت‌ها باید به چالش‌های زیر نیز توجه کرد:

۱- عدم آشنایی فضای کسب ‌و کار به دانش روز و در نتیجه عدم‌ حمایت از طرح‌های نوآورانه و فناورانه شرکت‌ های دانش ‌بنیان

۲- فقدان استانداردهای ملی و صنفی برای محصولات شرکت ‌های دانش ‌بنیان

۳- فقدان سرمایه‌ی کافی در شرکت‌ های دانش ‌بنیان (به دلیل نوپا بودن اکثر آن‌ها) و ورشکستگی آنان

۴- فقدان فرهنگ سرمایه‌گذاری خطرپذیر در کشور

۵- عدم‌ مشارکت شرکت ‌های دانش ‌بنیان در پروژه‌های دولتی

۶- مشکلات عدیده حقوقی، بیمه‌ای و مالیاتی شرکت ‌های دانش ‌بنیان نوپا

۷- واردات بی‌رویه‌ی کالاهای مشابه خارجی با کالاهای تولید شده توسط شرکت ‌های دانش ‌بنیان داخلی

۸- مسائل ناشی از جوان بودن اعضای هیأت‌ مدیره و سهامداران(ایجاد اختلاف، عدم‌ تجربه‌ در شراکت و همکاری، ترس از شکست، عدم‌ تجربه‌ی کافی، عدم ‌شناخت از بازار، اعتماد به ‌نفس کاذب و…)

۹- نداشتن طرح تجاری منسجم و هدفمند جهت برنامه‌ریزی برای آینده‌ی شرکت

۱۰- نداشتن واحد مالی و حسابداری مستحکم برای مدیریت بر درآمدها و هزینه‌ها

۱۱- نداشتن دید مناسب و تجربه‌ی کافی نسبت به بازار فروش محصولات جهت برنامه‌ریزی برای فروش محصول نه تولید و انبار محصول

۱۲- عدم تبلیغات صحیح محصولات به خاطر بالا بودن هزینه‌های تبلیغات

۱۳- ضعیف بودن روحیه‌ی تیمی بین اعضای شرکت به خاطر مسائل حاشیه‌ای و غیرمرتبط با مسائل کاری

۱۴- عدم ‌اعتماد فضای کسب ‌و کار به تولیدات داخلی به خاطر کم بودن کیفیت یا بدقولی شرکت‌ها

۱۵- وجود رانت‌های داخلی فروش محصولات خارجی

۱۶- عدم ‌حمایت دولت جهت تأمین سرمایه و سرمایه‌ی در گردش جهت راه‌اندازی خطوط تولید

۱۷- عدم ‌حمایت دولت از تولید محصولات داخلی به خاطر اشباع بودن بازار از اجناس خارجی

۱۸- ورود کالاهای قاچاق به کشور و مقرون ‌به ‌صرفه نبودن تولیدات دانش ‌بنیان

۱۹- کمبود و یا عدم دانش فنی و تخصص کافی در داخل کشور برای بومی‌سازی دانش فنی

۲۰- رقابت ناسالم بین شرکت‌های داخلی

۲۱- کم بودن امید به آینده‌ی کاری به خاطر تورم بالای موجود و اوضاع اقتصادی نابسامان داخلی

۲۲- عدم‌ همکاری مناسب شهرداری‌ها و اعمال قانون معافیت از عوارض

۲۳- عدم اجرای صحیح و کامل قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش ‌بنیان

۲۴- خلأها و تداخل‌های نهادی

۲۵ـ کندی فرایندهای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری

۲۶- هماهنگی نهادی میان بخش‌های دفاعی و غیردفاعی

۲۷- نبود بانک اطلاعاتی جامع و فراگیر و به‌روز از نیازهای فناورانه دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها